Sáng ngày 23/5/2024, tại trụ sở Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (CCPT) đã diễn ra Cuộc họp lần thứ nhất của Tổ đàm phán, mở cửa và phát triển thị trường nông lâm thủy sản (trực thuộc Ban chỉ đạo Chất lượng, An toàn thực phẩm và Phát triển thị trường).

Toàn cảnh cuộc họp

Cuộc họp đã diễn ra với sự chủ trì của ông Nguyễn Như Tiệp, Cục trưởng Cục CCPT - Tổ trưởng và sự tham gia của các thành viên Tổ công tác theo Quyết định số 1064/QĐ-BNN-CCPT ngày 12/4/2024 của Bộ NN-PTNT, bao gồm đại diện các Bộ: Công thương (Cục Xuất nhập khẩu, Vụ Thị trường trong nước), Ngoại giao, Kế hoạch Đầu tư, Tài chính (Tổng cục Hải quan); các đơn vị thuộc Bộ NN&PTNT (các Vụ: Hợp tác quốc tế; Khoa học, Công nghệ và Môi trường; các Cục: CCPT, Thú y, Bảo vệ Thực vật, Thủy sản, Chăn nuôi, Trồng trọt, Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, Lâm nghiệp; Văn phòng Bộ; Báo Nông nghiệp; Trung tâm Khuyến nông quốc gia).

Phát biểu tại cuộc họp, đại diện Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã tổng kết tình hình mở cửa thị trường đối với sản phẩm NLTS của Việt Nam trong thời gian qua. Về cơ bản, Việt Nam đã đạt được những kết quả to lớn với việc tham gia xuất khẩu những sản phẩm nông sản mới vào một số thị trường khó. 3 tháng đầu năm 2024, kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng nông lâm thủy sản của nước ta đạt 12,25 tỷ USD, tăng 26,8% so với cùng kỳ năm 2023 và chiếm khoảng 13,2% trong tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Tuy nhiên, hiện nay xuất khẩu NLTS Việt Nam sang các thị trường cũng đang gặp phải một số khó khăn như: Nhu cầu nhập khẩu của các thị trường lớn của Việt Nam như Hoa Kỳ, EU, Anh đang có xu hướng giảm do tình trạng lạm phát tăng cao ở hầu hết các quốc gia, tỷ lệ thất nghiệp tăng, kinh tế vĩ mô nhiều nước còn bất ổn. Người tiêu dùng tại các thị trường ngày càng quan tâm không chỉ tới nguồn gốc, chất lượng thực phẩm mà còn quan tâm đến cách thức làm ra sản phẩm, hay cách doanh nghiệp đối xử với người lao động, môi trường và xã hội...

Bà Phạm Thị Lâm Phương, đại diện Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), báo cáo tham luận tại cuộc họp

Ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật (Bộ NN&PTNT) cũng chia sẻ việc Việt Nam đã xuất khẩu được một số sản phẩm chính ngạch sang thị trường Trung Quốc, Hoa Kỳ và Nhật bản. Tuy nhiên, vẫn có một số khó khăn trong công tác đàm phán, mở cửa thị trường, như: Quy định kiểm dịch thực vật của các nước thay đổi thường xuyên và ngày càng khắt khe hơn; các nước có xu hướng áp dụng nhiều biện pháp phi thuế quan mới đối với hàng nông sản; quy trình đánh giá nguy cơ dịch hại tốn rất nhiều thời gian và công sức. Mặt khác, người sản xuất và doanh nghiệp xuất nhập khẩu nước ta còn nhiều hạn chế trong việc tìm hiểu và tuân thủ các quy định trong nhập khẩu của các nước.

Ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật, báo cáo tham luận tại cuộc họp

Đại diện Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công Thương), ông Dương Thái Trung, đề xuất tổ chức các hội nghị kết nối thông tin thị trường với sự phối hợp của các đơn vị, cũng như các hội nghị, hội thảo phổ biến quy định thị trường cho các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu NLTS của Việt Nam.

Ông Nguyễn Như Tiệp, Cục trưởng Cục CCPT cho biết, các hội nghị và hội thảo về những vấn đề trên đều đã được tổ chức. Tuy nhiên, hiệu quả còn hạn chế do nhiều doanh nghiệp không cử đúng người có liên quan đến tham dự, người tham dự về không phổ biến lại cho bộ phận liên quan. Để cải thiện, các doanh nghiệp cần chủ động nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của thông tin đối với doanh nghiệp, tham gia đầy đủ và tiếp thu các thông tin được phổ biến tại hội nghị.

Ông Nguyễn Như Tiệp phát biểu tại cuộc họp

Ông Lê Ngọc Nam, đại diện Cục Lâm nghiệp cũng có đề xuất, cần có một cơ sở dữ liệu chung, phổ biến và kết nối giữa tất cả các bên quan tâm bởi thông tin thị trường phải được cập nhật liên tục, từ đó tiếp cận sớm đối với các thị trường tiềm năng.

Cũng tại cuộc họp, ông Đặng Văn Vĩnh, Phó Trưởng phòng ATTP Cục CCPT cho biết: hiện nay có 25 quốc gia gia và vùng lãnh thổ yêu cầu cần có thẩm định và chứng nhận ATTP đối với thủy sản xuất khẩu, 13 quốc gia yêu cầu danh sách cơ sở chế biến xuất khẩu thủy sản. Đặc biệt là những yêu cầu chặt chẽ đối với sản phẩm nhập khẩu vào EU khi chỉ cho phép các cơ sở chế biến xuất khẩu trong danh sách được EU công nhận.

Ông Đặng Văn Vĩnh, Phó Trưởng phòng ATTP Cục CCPT, báo cáo tham luận tại cuộc họp

Báo cáo tham luận tại cuộc họp, đại diện Cục Thú y, cho biết: Cục Thú y đã tích cực làm việc với cơ quan thú y có thẩm quyền của nhiều nước trên thế giới nhằm tìm kiếm thị trường để xuất khẩu động vật, sản phẩm động vật của Việt Nam. Đại diện Cục thống kê các sản phẩm và thị trường đã hoàn thành đàm phán và hiện đang đàm phán, đồng thời nêu rõ các khó khăn, vướng mắc trong việc thúc đẩy xuất khẩu, như: Một số dịch bệnh quan trọng ở gia súc, gia cầm như Lở mồm long móng, Cúm gia cầm mặc dù đã được kiểm soát, nhưng vẫn thỉnh thoảng xảy ra; chưa có các vùng, cơ sở ATDB theo tiêu chuẩn của OIE; hạn chế kinh phí thực hiện các chương trình quốc gia về giám sát dịch bệnh, giám sát an toàn thực phẩm; các tiêu chuẩn, chỉ tiêu giám sát an toàn thực phẩm của các nước đối với cùng loại sản phẩm thường chi tiết và cao hơn, khắt khe hơn so với tiêu chuẩn, quy định của Việt Nam; nhiều thị trường đã mở cửa nhưng doanh nghiệp không thực hiện xuất khẩu dẫn đến giấy phép xuất khẩu bị hết hạn, rất lãng phí công sức đàm phán mở cửa thị trường...

Ông Nguyễn Quang Anh, đại diện Cục Thú y, báo cáo tham luận tại cuộc họp

Đại diện Văn phòng SPS Việt Nam trình bày tham luận về các quy định mở cửa thị trường đối với một số FTA như Thị trường EU (EVFTA), Thị trường Vương quốc Anh (UKVFTA), Các thị trường theo Hiệp định RCEP, Các thị trường theo Hiệp định CPTPP..., đồng thời đưa ra một số khuyến nghị đối với các thị trường này.

Ông Đinh Đức Hiệp, đại diện Văn phòng SPS Việt Nam, báo cáo tham luận tại cuộc họp

Kết thúc cuộc họp, ông Nguyễn Như Tiệp kết luận, Tổ sẽ dự thảo một bảng phân công nhiệm vụ cụ thể đối với các thành viên, hàng quý sẽ tổ chức tọa đàm trực tiếp kết hợp trực tuyến về các vấn vấn đề liên quan đến thị trường với thành phần gồm đại diện các cơ quan, các Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài và các tập đoàn phân phối lớn v.v..

Ông cũng chia sẻ thêm, cần đẩy mạnh truyền thông, quảng bá trên các kênh truyền thông đại chúng nhằm nâng cao uy tín của sản phẩm NLTS Việt Nam. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ và nhịp nhàng giữa các đơn vị trong Bộ NN&PTNT và giữa Bộ NN&PTNT với các Bộ khác. Đặc biệt, Bộ NN&PTNT và Bộ Công thương cần phối hợp trong xây dựng và thực hiện các đề án xúc tiến thương mại, kết hợp tổ chức xúc tiến thương mại với đàm phát phát triển thị trường (thông qua các cuộc làm việc với cơ quan thẩm quyền các nước để giải quyết vướng mắc, giải quyết rào cản và mở cửa thị trường) nhằm sử dụng kinh phí một cách tiết kiệm và hiệu quả nhất./.