Sầu riêng là loại cây ăn quả nhiệt đới rất được yêu thích tại Châu Á và được ví như “vua của các loại trái cây” tại một số quốc gia, do chúng mang lại lợi ích kinh tế không hề nhỏ. Ở Việt Nam, sầu riêng được trồng ở nhiều khu vực bao gồm: Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Tây Nam Bộ, Duyên hải miền Trung và một số tỉnh thuộc Duyên hải Nam Trung Bộ.
Sầu riêng là cây ưa khí hậu nóng, độ ẩm không khí cao. Cây có thể phát triển và sinh trưởng trên nhiều loại đất khác nhau nhưng tốt nhất là đất thịt, thoát nước tốt, gần nguồn nước tưới. Nhờ sở hữu những điều kiện thuận lợi về khí hậu, địa hình, thổ nhưỡng mà sầu riêng đang dần trở thành một sản phẩm nông nghiệp đặc sản của Việt Nam.
Có thể nói kỹ thuật canh tác cây trồng phù hợp nhất không theo công thức chung, mà được điều chỉnh tương ứng với mỗi khu vực khí hậu và thổ nhưỡng, và tùy thuộc vào mỗi giống sầu riêng khác nhau.
Việt Nam có địa hình phân hóa đa dạng. Vùng trồng sầu riêng ở Việt Nam trải dài từ đồng bằng lên vùng cao nên khí hậu ở từng vùng là yếu tố quyết định và hình thành nên cơ cấu mùa vụ sầu riêng ở Việt Nam. Đây là điều kiện thuận lợi để sầu riêng Việt Nam cạnh tranh với các nước trong khu vực.
Ở Việt Nam, phần lớn sầu riềng đã được người nông dân sản xuất theo theo quy trình VietGap, GlobalGap, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, xử lý sầu riêng ra hoa trái vụ, sử dụng chế phẩm sinh học và phân bón hữu cơ, hạn chế dùng phân hóa học và thuốc trừ sâu, áp dụng tưới tiêu tiết kiệm, tạo tán, tỉa trái đúng kỹ thuật giúp người nông dân tiết kiệm rất nhiều chi phí trong sản xuất và đặc biệt là đảm bảo an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe và môi trường. Ngoài ra, các vùng trồng phục vụ xuất khẩu cũng đã được đăng ký mã vùng trồng và được theo dõi chặt chẽ từ các cơ quan chức năng.
Hiện nay nhờ kỹ thuật trồng mà cây sầu riêng cho trái quanh năm đủ điều kiện về sản lượng đáp ứng nhu cầu của thị trường cả trong nước và xuất khẩu.
Sầu riêng giống thuần Việt Nam: hiện nay có những giống sầu riêng ngon, giàu dinh dưỡng, có chất lượng cao đã hình thành các thương hiệu gắn với chỉ dẫn địa lý nổi tiếng trên thế giới, được người tiêu dùng trong và ngoài nước ưa chuộng như:
Sầu riêng Ri 6:
Quả sầu riêng có dạng bầu dục, phần đáy hẹp, vỏ quả mỏng có màu vàng xanh. Cơm sầu riêng dày màu vàng rất đẹp, hạt bé hoặc lép.
Sầu riêng chuồng bò:
Sầu riêng chuồng bò được trồng nhiều tại miền Tây Nam Bộ. Sầu riêng chuồng bò có quả nhỏ chỉ khoảng từ 1kg đến 2kg, quả hơi bầu, vỏ mỏng màu xanh, gai to. Cơm sầu riêng có màu vàng nhạt và mềm.
Sầu riêng Cái Mơn:
Sầu riêng cái mơn có quả không lớn, trung bình chỉ khoảng gần 2kg, vỏ mỏng màu xanh ngắt, thưa gai.
Cơm sầu riêng có màu vàng nhạt như mỡ gà, hạt lép.
Không chỉ có các giống sầu riêng đặc sản bản địa, nhờ tính đa dạng về khí hậu và thổ nhưỡng, Việt Nam đã du nhập những giống sầu riêng nổi tiếng thế giới và trồng với sản lượng cao để tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, tiêu biểu là:
Sầu riêng Musang King của Malaysia:
Musang king có xuất xứ từ Malaysia, có hương vị đặc trưng, múi sầu riêng to, hạt lép.
Sầu riêng Dona của Thái Lan:
Múi sầu riêng to, cơm ráo không bị ướt, dày và có màu vàng, hạt lép.
Để phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong và ngoài nước, hiện nay, ngoài trái sầu riêng tươi Việt Nam đã đẩy mạnh phát triển khâu sơ chế, chế biến sau thu hoạch. Không chỉ xuất khẩu quả tươi, sầu riêng hiện đã được cấp đông để xuất khẩu. Sầu riêng cấp đông giúp cho khách hàng có thể thưởng thức được trong cả 4 mùa thịt quả chín cây mà không cần phải chờ đến đúng mùa vụ sầu riêng.
Sầu riêng cấp đông đều được chế biến từ những trái chín cây tự nhiên. Sầu riêng sau khi thu hoạch sẽ được lột bỏ vỏ, tách hạt và xử lý vệ sinh rồi được đưa vào máy cắt để cắt thành từng miếng nhỏ vừa ăn. Sau đó những miếng sầu riêng này sẽ được đưa vào buồng đông lạnh và cho ra sản phẩm sầu riêng cấp đông với chất lượng đảm bảo về độ lạnh sâu, độ tươi ngon của sản phẩm sau khi đông lạnh. Những múi sầu riêng cấp đông sau khi lấy ra rã đông vẫn sẽ giữ được hương vị thơm ngọt, bùi bùi, béo ngậy như mới hái từ trên cây. Quy trình cấp đông hoàn toàn không cần bảo quản và ép chín nên không sử dụng các chất bảo quản, chất hóa học hay chất kích thích làm ảnh hưởng đến sức khỏe người dùng. Bên cạnh đó, chất lượng sầu riêng chín tự nhiên được bóc múi và mang đi cấp đông luôn được các nhà sản xuất kiểm soát 100%, đạt tiêu chuẩn và chất lượng, được chứng nhận là sản phẩm an toàn vệ sinh thực phẩm.
Ngoài sản phẩm cấp đông, còn có các sản phẩm chế biến sâu như sầu riêng sấy, trà vỏ sầu riêng v.v.
Cùng với những đầu tư về nghiên cứu giống, công nghệ chế biến bảo quản mà trái sầu riêng Việt Nam đang ngày càng mang lại những giá trị cao hơn về chất lượng và số lượng. Đặc sản trái sầu riêng được đón nhận tích cực từ người tiêu dùng trong nước và cộng đồng quốc tế.
Thương hiệu sầu riêng Việt Nam đang tiếp tục được xây dựng và phát triển để tạo được vị trí vững chãi trên thị trường thế giới, mang lại giá trị kinh tế cho người nông dân Việt Nam cũng như giá trị sử dụng cao cho người tiêu dùng.
Hiện Việt Nam đã xuất khẩu sầu riêng tươi đến 24 thị trường, nếu thị trường Ấn Độ được mở với quả tươi và thị trường Trung Quốc được mở với sản phẩm sầu riêng đông lạnh trong năm 2024, sầu riêng Việt Nam sẽ có tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ.
Các thị trường nhập khẩu sầu riêng Việt Nam lớn nhất có thể kể đến Trung Quốc, Mỹ, Canada... Sầu riêng là loại trái cây có kim ngạch xuất khẩu cao kỷ lục trong năm 2023, dẫn đầu nhóm rau quả Việt Nam và chiếm tỷ trọng 51%. Xuất khẩu sầu riêng trong 10 tháng đã đạt gần 2,1 tỷ USD, một mức cao kỷ lục.
Việt Nam đã vượt Malaysia và Philippines ở thị trường tiêu thụ sầu riêng lớn nhất thế giới là Trung Quốc. Điều này cũng đã mang đến niềm vui lớn cho nhiều người trồng sầu riêng trong nước.
Sầu riêng là một loại trái cây có hàm lượng calo và giá trị dinh dưỡng cao, chứa rất nhiều chất dinh dưỡng lành mạnh, bao gồm vitamin B, vitamin C, khoáng chất, các hợp chất thực vật, chất béo lành mạnh và chất xơ. Sầu riêng có thể được ăn tươi, dùng làm thành phẩm chế biến thực phẩm như kem, bánh, nước ép hay được sử dụng trong các món tráng miệng và món ăn truyền thống.
Video về trái sầu riêng xem tại đây: https://drive.google.com/file/d/1UAMCBeusn6qRnAAPkkWJTGxzh3XzNf77/view?usp=drive_link