I. LĨNH VỰC CHẤT LƯỢNG, AN TOÀN THỰC PHẨM VÀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG

1. Khắc phục cảnh báo EU về dư lượng trên thủy sản nuôi… khó nhưng phải làm tốt: Từ 24/9 – 17/10/2014, Cơ quan thực thi các chính sách của EU về an toàn sức khỏe và thực phẩm (DG-SANTE) sẽ chính thức thanh tra thủy sản nuôi và mật ong của Việt Nam, theo hình thức “hybrid” (gồm đánh giá từ xa và thực địa). Mục tiêu là đánh giá hoạt động kiểm soát dư lượng của Việt Nam đối với 2 sản phẩm trên khi xuất khẩu vào EU. Bên cạnh đó, thẩm tra độ tin cậy, liệu Việt Nam có đảm bảo tuân thủ quy trình và đáp ứng các tiêu chuẩn của EU. Theo Hệ thống cảnh báo nhanh về thực phẩm và thức ăn (RASFF) của DG-SANTE, số lượng các lô hàng thủy sản của Việt Nam xuất khẩu vào EU bị cảnh báo dư lượng hóa chất, kháng sinh đang tăng nhanh. Tỷ lệ mẫu vi phạm trên tôm sú, tôm thẻ, cá rô phi, cá tra, cá lóc trong chương trình giám sát dư lượng vẫn chưa có dấu hiệu được cải thiện. Bên cạnh đó, chỉ tiêu hóa chất, kháng sinh cấm, không được phép sử dụng vẫn được phát hiện sử dụng trên thủy sản nuôi. (Báo Nông nghiệp Việt Nam ngày 10/9; Trang tin "Nhà Kinh tế" ngày 14/9; Báo Bình Thuận ngày 19/9; Tạp chí Chất lượng VN ngày 20/9)

2. Khắc phục những cảnh báo của EU trong nuôi trồng thủy sản để bảo vệ thị trường xuất khẩu: Theo Cục Thủy sản, để duy trì vị thế của Việt Nam cũng như hoạt động xuất khẩu thủy sản, thúc đẩy sản xuất trong nước, công tác chuẩn bị tiếp các đoàn thanh tra của EU nhằm chứng minh tính tương đương trong hệ thống quản lý của cơ quan thẩm quyền và năng lực thực thi của doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, chế biến cần được chú trọng. Việc khắc phục những cảnh báo của EU là vô cùng khó khăn nhưng cần thiết để bảo vệ thị trường xuất khẩu. (Tạp chí Doanh nghiệp và Kinh tế xanh ngày 14/9)

3. Xuất khẩu nông sản Việt sang Mỹ - Số lượng nhiều nhưng giá trị chưa cao: Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Trong 8 tháng năm 2024, xuất siêu sang Mỹ ước đạt 68,1 tỷ USD, tăng 28,6% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt 8,58 tỷ USD, chiếm tỷ trọng 21,4%, tăng 23,5% so với cùng kỳ năm trước, với các mặt hàng chủ lực như gỗ, thủy sản, hạt điều. Tuy nhiên, số lượng mặt hàng và giá trị xuất khẩu nông sản chưa tương xứng với tiềm năng của Việt Nam do Việt Nam xuất khẩu chủ yếu là nguyên liệu thô. (Vneconomy ngày 15/9)

4. Toàn ngành thuỷ sản “điêu đứng” vì bão Yagi: Bão số 3 (bão Yagi) đã gây thiệt hại nặng nề cho nuôi trồng thuỷ sản, dẫn đến các doanh nghiệp chế biến thuỷ sản xuất khẩu thiếu nguyên liệu trầm trọng. Hơn nữa, nhiều chuyến hàng bị hoãn, phải lưu trữ trong thời gian dài có thể khiến chất lượng sản phẩm bị giảm sút, làm tăng nguy cơ thua lỗ... Không chỉ thiệt hại lớn về tài sản, các doanh nghiệp còn đang đối mặt với nguy cơ không thể thực hiện các đơn hàng xuất khẩu theo đúng thời hạn do cơ sở nhà xưởng, thiết bị, máy móc, điện, nước bị hư hỏng, đình trệ khiến hoạt động sản xuất bị ngưng lại làm ảnh hưởng đến đơn hàng và nguy cơ bị khách hàng phạt tiền là những tổn thất về cơ hội kinh doanh chưa thể tính được hết. (Vneconomy ngày 18/9)

5. Kỳ vọng xuất khẩu nông sản cuối năm: Những tháng cuối năm 2024, nhiều quốc gia trên thế giới đã tăng mua các mặt hàng nông sản Việt Nam, trong đó có lúa gạo, rau quả và cá tra. Điều này khiến doanh nghiệp (DN) đặt nhiều kỳ vọng cho hoạt động xuất khẩu những tháng còn lại của năm. Trong 3 mặt hàng nói trên, mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu cao nhất là rau quả. Việt Nam đặt kỳ vọng xuất khẩu mặt hàng này đạt 7 tỷ USD. Sản phẩm mang tính đại diện để kim ngạch đạt mức nói trên là sầu riêng, thanh long, xoài, chanh dây cùng nhiều mặt hàng khác. Điểm nhấn trong xuất khẩu nông sản Việt Nam từ đầu năm đến nay, kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng chủ lực của quốc gia và tỉnh An Giang đều cao hơn cùng kỳ năm trước. Trên bình diện cả nước, 8 tháng của năm 2024, mặt hàng rau quả đạt 4,63 tỷ USD (tăng 30,6% so cùng kỳ); gạo đạt 3,85 tỷ USD (tăng 21,7% so cùng kỳ); cá tra đạt 1,2 tỷ USD (tăng 8,2% so cùng kỳ). Riêng tại An Giang, 8 tháng của năm 2024, các DN trong tỉnh xuất khẩu cá tra ước đạt 108.500 tấn, kim ngạch đạt 193,9 triệu USD, sản lượng và kim ngạch tương đương so cùng kỳ năm 2023. Xuất khẩu các mặt hàng nông sản Việt đang bước vào thời kỳ cao điểm. Hy vọng với nỗ lực lớn, quyết tâm cao, các mặt hàng nông sản Việt Nam xuất khẩu ra thế giới sẽ đạt mức 55 tỷ USD trong năm 2024. (Báo An Giang ngày 18/9)

6. Kỳ vọng 'điểm sáng' xuất khẩu thủy sản sang Hoa Kỳ dịp cuối năm: Thông tin đưa ra vào ngày 17/9 từ VASEP cho biết kết quả sơ bộ (POR20) thuế chống bán phá giá cá tra phile vào Mỹ với nhiều công ty xuất khẩu (XK) được bỏ thuế. Cụ thể, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) đã tiến hành điều tra hành chính xem xét lại lệnh áp thuế chống bán phá giá đối với cá tra phile đông lạnh của Việt Nam cho giai đoạn xem xét từ ngày 1/8/2022 tới ngày 31/7/2023 (POR20). DOC xác định kết quả sơ bộ là trong POR20 này, nhiều nhà XK phi lê cá tra từ Việt Nam, bao gồm Biển Đông và Vĩnh Hoàn, không có hành vi bán phá giá sản phẩm vào thị trường Hoa Kỳ. Do đó, họ sẽ không phải chịu bất kỳ khoản thuế chống bán phá giá nào. Theo đó, có 8 công ty XK cá tra đủ điều kiện hưởng mức thuế riêng. Với động thái này, điều kỳ vọng là XK cá tra vào Mỹ tiếp tục phục hồi vào các tháng cuối năm nay, sẽ tiếp tục gia tăng đơn hàng. Còn với XK tôm, các DN đang kỳ vọng nhu cầu mua tôm của Mỹ sẽ nhích lên trong các tháng tới do sức mua tăng từ các nhà nhập khẩu trước kỳ nghỉ lễ cuối năm. Trên thị trường Mỹ, tôm chân trắng Việt Nam có thể nắm bắt được cơ hội so với các đối thủ cạnh tranh vì tôm Ecuador và Ấn Độ đang phải đối mặt với cảnh báo vấn đề lao động và ATTP. Tuy vậy, việc cạnh tranh của con tôm Việt Nam tại thị trường Mỹ với tôm giá rẻ đến từ Ecuador và Ấn Độ vẫn còn đầy thách thức từ việc giá cước vận tải biển tăng mạnh trong thời gian gần đây. Điều đáng ngại hơn là giá tiêu thụ tôm của những đối thủ này rất thấp, thậm chí có cỡ thấp hơn 20% so với giá của tôm Việt. Từ đó khiến cho không ít DN xuất khẩu tôm giảm tỷ trọng XK vào Mỹ và chuyển hướng sang thị trường gần có tín hiệu tốt hơn. (Vnbusiness ngày 18/9) (Báo Hà Nội mới ngày 20/9)

7. Cảnh báo về thủ đoạn lừa đảo mới trong buôn bán quốc tế: Thương vụ Việt Nam tại Pakistan mới gửi thông báo cảnh báo các doanh nghiệp Việt Nam về thủ đoạn lừa đảo mới trong hoạt động thương mại quốc tế. Theo thông tin từ Thương vụ Việt Nam tại Pakistan, thủ đoạn mới này là giả mạo doanh nghiệp để lừa đảo các công ty chuyển tiền mua nguyên liệu chế biến hàng xuất khẩu. Kẻ lừa đảo cũng lợi dụng việc xuất khẩu hàng hóa chất lượng thấp từ Pakistan sang Việt Nam, khiến cả hai bên đều bị tổn thất. Doanh nghiệp Việt Nam mất tiền, trong khi doanh nghiệp Pakistan không tiêu thụ được hàng vì kém chất lượng và không thể lấy lại vì xảy ra tranh chấp. Chi phí lưu trữ hàng tại cảng, tiền phạt từ hãng tàu, và chi phí cắm điện cho container lạnh đang tăng lên từng ngày. Thương vụ đã đề xuất hai doanh nghiệp đàm phán nhằm giảm thiểu tổn thất, tuy nhiên việc này có thể dẫn đến tình huống doanh nghiệp Việt Nam phải thanh toán lần hai cho lô hàng không sử dụng được hoặc doanh nghiệp Pakistan phải mua lại chính lô hàng của mình. (Báo Pháp luật ngày 17/9)

8. Sản xuất nông sản an toàn: Kiểm soát chất lượng và hướng tới xuất khẩu: Thời gian qua, ngành Nông nghiệp Hà Nội phối hợp với các địa phương hỗ trợ hợp tác xã xây dựng các mô hình sản xuất nông nghiệp an toàn theo chuỗi liên kết, bảo đảm an toàn thực phẩm. Việc này không chỉ giúp các ngành chức năng kiểm soát được chất lượng bán trên thị trường mà còn xây dựng thương hiệu để hướng tới xuất khẩu một số mặt hàng nông sản chủ lực của Hà Nội. (Hà Nội mới ngày 19/9)

9. Hà Nội: Những điểm mới trong quy định về phân công, phân cấp quản lý về An toàn thực phẩm: Phó Chủ tịch UBND TP Vũ Thu Hà vừa ký Quyết định số 58/2024/QĐ-UBND ngày 11/9/2024 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định ban hành kèm theo Quyết định số 28/2022/QĐ-UBND ngày 24/6/2022 của UBND thành phố Hà Nội ban hành Quy định phân công, phân cấp quản lý về ATTP trên địa bàn TP Hà Nội. Quyết định số 58/2024/QĐ-UBND sẽ chính thức đi vào thực thi hiệu lực từ ngày 21/9. (Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo ngày 20/9)

10. Dồn lực xuất khẩu nông sản thời kỳ cao điểm: Những tháng cuối năm 2024, nhiều quốc gia trên thế giới đã tăng mua các mặt hàng nông sản Việt Nam, trong đó có lúa gạo, rau quả và cá tra. Động thái này, làm cho doanh nghiệp (DN) đặt nhiều kỳ vọng dồn lực cho hoạt động xuất khẩu thời kỳ cao điểm những tháng còn lại của năm. Trong những tháng cuối năm, ngành Nông nghiệp sẽ tiếp tục thực hiện các giải pháp đồng bộ, gồm: Tập trung giải ngân đầu tư công; tăng cường phòng chống dịch bệnh động vật, bảo vệ đồng ruộng; triển khai đồng bộ các nhiệm vụ khoa học công nghệ trong tất cả lĩnh vực như thủy lợi, phòng chống thiên tai, lâm nghiệp, chăn nuôi, trồng trọt, thú y, bảo vệ thực vật... Đồng thời, nâng cao năng lực chế biến sâu, tập trung xây dựng thương hiệu để nông sản Việt Nam thực sự có giá trị trên thị trường quốc tế; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, giới thiệu những sản phẩm nông sản có lợi thế; tiếp tục đẩy mạnh tái cơ cấu ngành Nông nghiệp theo Chiến lược đã đề ra. (Tạp chí Kinh tế nông thôn ngày 20/9)

II. LĨNH VỰC CHẾ BIẾN VÀ BẢO QUẢN

1. Thiếu chế biến sâu, nông sản Việt sẽ mất lợi thế: Việt Nam đã được định vị là 1 trong 10 quốc gia xuất khẩu nông sản, thực phẩm lớn trên toàn cầu. Tuy nhiên, vì thiếu công nghệ và hạ tầng chế biến sâu nên dù đơn hàng có tăng nhưng doanh nghiệp rất khó khăn đáp ứng. Thống kê gần nhất của Bộ NN-PTNT, tính đến hết năm 2023, cả nước có khoảng 13.000 cơ sở chế biến nông sản. Trong đó, có 614 cơ sở giết mổ tập trung; hơn 5.000 cơ sở thu gom, sơ chế, chế biến thực phẩm nông, lâm, thủy sản; hơn 3.000 cơ sở sơ chế, chế biến sản phẩm có nguồn gốc thực vật; gần 4.000 cơ sở sơ chế, chế biến sản phẩm có nguồn gốc động vật trên cạn... Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp còn gặp khó do năng lực sản xuất hạn chế, tỷ lệ chế biến sâu chưa cao. Chỉ tính riêng ngành chế biến thủy sản, cả nước có gần 4.500 cơ sở, nhưng chỉ hơn 850 cơ sở có quy mô sản xuất gắn với xuất khẩu. Một trong những nguyên do chế biến sâu thấp bởi hạ tầng logistics, mà chủ yếu là hệ thống kho lạnh phục vụ cho công tác sau thu hoạch, còn thiếu và yếu. Không chỉ vậy, để có thể chế biến sâu và xuất khẩu thì yếu tố an toàn vệ sinh thực phẩm phải được đảm bảo đạt chuẩn. Tuy nhiên, cho đến nay, chỉ khoảng 15% sản phẩm chủ lực xuất khẩu Việt Nam duy trì ổn định kiểm soát chất lượng, an toàn thực phẩm tại từng công đoạn và trong toàn chuỗi. Điều này xuất phát từ thực tế là công nghệ chiếu xạ tại Việt Nam vừa yếu và thiếu. Tính trên cả nước, hiện chỉ có số ít các công ty có công nghệ này, không đủ đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp. (Báo Sài Gòn Giải phóng ngày 18/9)

2. Xâm nhập thị trường Halal bằng tiêu chí dinh dưỡng: Việc phát triển các sản phẩm dinh dưỡng từ nông sản Việt Nam không chỉ là chiến lược kinh doanh mà còn là mong muốn khẳng định giá trị của nông sản Việt. Việc chuyển đổi từ xuất khẩu nông sản thô sang chế biến không chỉ giúp thúc đẩy giá trị gia tăng của sản phẩm mà còn thể hiện tinh thần sáng tạo, kiên trì và quyết tâm của những doanh nhân trẻ trong việc đưa nông sản Việt Nam đi xa hơn. (Báo Nông nghiệp ngày 20/9)

3. Xuất khẩu sầu riêng đông lạnh sang Trung Quốc năm 2024 có thể đạt 300 triệu USD: Mặc dù Nghị định thư về xuất khẩu mặt hàng sầu riêng đông lạnh sang Trung Quốc vừa được ký kết vào ngày 19/8 nhưng dự báo kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đông lạnh của Việt Nam ngay trong năm 2024 có thể đạt 300 triệu USD nếu sớm hoàn thành việc đăng ký doanh nghiệp để bắt đầu xuất khẩu. Các cơ sở sản xuất, chế biến, bảo quản sầu riêng đông lạnh để xuất khẩu sẽ phải đảm được đăng ký mã số doanh nghiệp theo các quy định tại Lệnh 248 với Tổng cục Hải quan Trung Quốc. (Đài PTTH An Giang ngày 20/9)