I. LĨNH VỰC CHẤT LƯỢNG, AN TOÀN THỰC PHẨM VÀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG

1. Bình Thuận - Tăng cường giám sát an toàn thực phẩm nông lâm thủy sản năm 2024: An toàn thực phẩm (ATTP) có tầm quan trọng đặc biệt, liên quan đến sức khỏe con người, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và gắn liền với năng suất, hiệu quả phát triển kinh tế và an sinh xã hội... Do đó, quản lý chất lượng ATTP, gắn đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao ý thức; tăng cường thanh, kiểm tra các cơ sở sản xuất, kinh doanh, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, kháng sinh… thuộc danh mục cấm trong bảo quản nguyên liệu, sản phẩm nông, thủy sản luôn được ngành chuyên môn của tỉnh chú trọng. (Báo Bình Thuận ngày 4/11)

2. Tăng xuất khẩu nông sản Việt Nam qua Trung Quốc bằng đường sắt: Trung Quốc là thị trường xuất khẩu lớn nhất của nông sản, trái cây Việt Nam. Với nhu cầu ngày càng tăng, xuất khẩu nông sản bằng đường sắt liên vận sang thị trường tỷ dân này đang là một hướng đi tiềm năng và đầy triển vọng. Trong nhiều năm qua, Việt Nam chủ yếu đưa hàng sang Trung quốc bằng vận tải đường bộ. Chỉ gần đây, một số doanh nghiệp xuất khẩu đã chuyển sang phương thức vận tải mới là đường sắt. Tại ga liên vận quốc tế Sóng Thần (Bình Dương), lô hàng dừa tươi đầu tiên gần 68 tấn có nguồn gốc xuất xứ từ tỉnh Tiền Giang với trị giá hàng hóa khoảng 220.000 nhân dân tệ đã khởi hành đi Quảng Châu (Trung Quốc) và đến nơi chỉ trong 7 ngày. Nhiều chuyên gia đánh giá, vận chuyển hàng hóa bằng đường sắt là phương thức vận chuyển hiệu quả cho xuất khẩu nông sản của Việt Nam qua thị trường Trung Quốc. Ưu điểm của phương thức vận chuyển này là khả năng phân phối nông sản đến các tỉnh sâu trong nội địa Trung Quốc và mở rộng sang các thị trường khác như Mông Cổ, Kazakhstan, Nga. Ngoài ra, vận chuyển nông sản bằng đường sắt có chi phí hợp lý hơn, về thời gian có tính ổn định cao, giảm thiểu tình trạng ùn ứ tại các cửa khẩu biên giới Việt - Trung. (Tạp chí Doanh nghiệp và Tiếp thị ngày 4/11; VTV ngày 2/11; Báo Nhân dân ngày 3/11; Báo Dân Việt ngày 5/11)

3. Tôm, cua, cá đắt khách, xuất khẩu thủy sản tự tin thu về 10 tỉ USD: Mỹ, Trung Quốc, EU... tăng mua tôm, cá tra, cua ghẹ, nhuyễn thể giúp Việt Nam thu về 8,23 tỉ USD trong 10 tháng đầu năm, nếu duy trì đà tăng trưởng thì xuất khẩu thủy sản năm nay thu về 10 tỉ USD. Theo Bộ NNPTNT, giá trị xuất khẩu thủy sản tháng 10 ước đạt 1,1 tỉ USD. Đây là lần đầu tiên sau 27 tháng (từ tháng 6-2022 tới nay) kim ngạch xuất khẩu thủy sản trở lại mốc 1 tỉ USD trong một tháng - dấu mốc đáng mừng cho các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam. Tính chung 10 tháng đầu năm nay, ngành thủy sản thu về 8,3 tỉ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm ngoái. Mỹ, Trung Quốc và Nhật Bản là 3 thị trường tiêu thụ hàng thủy sản lớn nhất của Việt Nam. Trong 15 thị trường xuất khẩu thủy sản chính, Nga là thị trường có giá trị tăng mạnh nhất (tăng 95%). (Báo Tuổi trẻ ngày 4/11;  Trang tin Vnbusiness ngày 5/11)

4. Tiến vào thị trường thực phẩm Halal 2.500 tỷ USD - Những địa phương đi đầu của Việt Nam: Với lợi thế về sự phù hợp của nông sản, Ninh Thuận và Bến Tre là những địa phương đang có kết nối và kinh doanh hiệu quả với các thị trường Halal. Các sản phẩm dạng hạt, thủy sản, dê, cừu của Ninh Thuận là những nông sản được người tiêu dùng Halal đón nhận. Ninh Thuận cũng có nhiều nông sản khác phù hợp với thị trường Halal như nha đam, điều, nho, táo, măng tây... Ở Bến Tre, các sản phẩm trái cây, đặc biệt là dừa đã được xuất khẩu đi nhiều quốc gia trên thế giới cũng được người tiêu dùng Halal ưa chuộng. Ngoài ra Bến Tre còn có 65km bờ biển và hơn 47.000ha diện tích nuôi trồng thủy sản. Với sản lượng nuôi trồng và khai thác thủy sản trên 500.000 tấn/năm, Bến Tre đủ sức đáp ứng nhu cầu cho chế biến thủy hải sản phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu. (Báo Nông nghiệp Việt Nam ngày 4/11)

5. Xuất khẩu tới hơn 100 quốc gia, chè Việt Nam vẫn cần lưu ý điều gì? Việt Nam hiện đứng thứ 5 về xuất khẩu chè, xuất khẩu chè đến hơn 100 quốc gia trên thế giới. Sản phẩm chè Việt Nam đã xuất khẩu đi nhiều nước, trong đó Pakistan, Đài Loan, Nga, Trung Quốc, Hoa Kỳ và EU là những thị trường trọng điểm, chiếm khoảng 70% về lượng và hơn 70% về trị giá xuất khẩu. Trong 6 tháng đầu năm 2024, xuất khẩu chè đạt 62 nghìn tấn, trị giá 106 triệu USD, tăng 28,3% về lượng và tăng 30% về trị giá so với cùng kỳ năm 2023. Mặc dù quy định về chè của các nước nhập khẩu có một số điều khác nhau., nhưng nhìn chung các thị trường đều yêu cầu ngày càng cao đối với an toàn thực phẩm, đặc biệt là yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và giới hạn dư lượng tối đa (MRL) của thuốc BVTV. (Báo Nông nghiệp Việt Nam ngày 5/11)

6. Kiểm soát các mối nguy có trong thực phẩm tiêu thụ hằng ngày: Bộ Y tế vừa chính thức công bố việc thành lập Trung tâm Đánh giá nguy cơ về ATTP đầu tiên của Việt Nam thuộc Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia quản lý. Trung tâm này sẽ thực hiện nhiệm vụ đánh giá nguy cơ ATTP, giúp cung cấp bằng chứng khoa học cho công tác quản lý và đề xuất giải pháp hiệu quả. Các mặt hàng thực phẩm lưu thông trên thị trường ngày càng phong phú về chủng loại và đa dạng về mẫu mã. Kéo theo đó, một số sản phẩm cũng tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc thực phẩm, ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Việc thành lập Trung tâm Đánh giá nguy cơ về ATTP là nhằm nâng cao cảnh giác của người dân về các mối nguy có trong thực phẩm. Các mối nguy có thể xuất phát từ quá trình sản xuất, nuôi trồng, quá trình bảo quản (như độc tố vi nấm, vi sinh vật…), đến quá trình lưu thông, phân phối và cả trong quá trình chế biến, sử dụng. (Báo Hà Nội mới ngày 5/11)

7. Những khó khăn mà doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản đang phải đối mặt: Mới đây, VASEP đã nêu rõ một loạt vướng mắc liên quan đến cơ chế, chính sách và thủ tục hành chính mà doanh nghiệp thủy sản đang gặp phải, đồng thời, đề xuất giải pháp nhằm hỗ trợ ngành này phục hồi và phát triển. Đó là những khó khăn trong các vấn đề về thuế và thủ tục kê khai thu mua nguyên liệu, bất cập trong thủ tục cấp giấy S/C và C/C trên hệ thống phần mềm eCDT, cũng như bất cập trong việc xác nhận nguyên liệu ruốc xuất khẩu vào EU và trong việc thực hiện Quy định “muối dùng trong chế biến thực phẩm phải được tăng cường i-ốt”. (Tạp chí Chất lượng Việt Nam ngày 5/11)

8. Đề xuất gỡ ‘vòng kim cô’ muối i-ốt cho doanh nghiệp thủy sản: Quy định phải bổ sung i-ốt vào muối dùng trong chế biến thực phẩm hiện vẫn đang tiếp tục gây khó khăn cho các DNCBTS Việt Nam. Rất nhiều sản phẩm chế biến từ các loài thủy sản chủ lực của Việt Nam (tôm, cá ngừ, cá tra, nghêu, mực, bạch tuộc...) đang sử dụng muối trong quy trình công nghệ, với yêu cầu sử dụng phải là muối tinh khiết, an toàn. Hiện nay, các nước nhập khẩu thủy sản không có yêu cầu sử dụng muối i-ốt đối với thủy sản nhập khẩu. Do đó, các nhà nhập khẩu thường phản ứng, yêu cầu có Giấy xác nhận cam kết không dùng muối có chứa i-ốt từ nhà xuất khẩu, thậm chí từ chối đơn hàng nếu nhà xuất khẩu sử dụng muối có chứa i-ốt trong quá trình chế biến. Trong khi đó, với yêu cầu phải bổ sung i-ốt vào muối dùng trong chế biến thực phẩm theo Nghị định 09/2016 về tăng cường vi chất dinh dưỡng vào thực phẩm, các doanh nghiệp ngành thực phẩm, trong đó có thủy sản, đang rất khó khăn hoặc không thể tìm được nguồn muối tinh khiết và không có bổ sung i-ốt để phục vụ cho chế biến. Trước những bất cập từ quy định phải bổ sung i-ốt vào muối dùng trong chế biến thực phẩm, VASEP đề nghị Chính phủ và Bộ Y tế xem xét điều chỉnh, bổ sung theo hướng loại trừ hàng thủy sản và thực phẩm xuất khẩu khỏi Dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định 09/2016. Đồng thời khuyến khích sử dụng muối có bổ sung i-ốt trong chế biến thực phẩm dùng cho tiêu dùng nội địa. VASEP cũng kiến nghị cho phép các cơ sở sản xuất, nhập khẩu muối được cung cấp muối không bổ sung i-ốt để sử dụng theo nhu cầu của những người thừa i-ốt và của doanh nghiệp sản xuất hàng thực phẩm xuất khẩu. Yêu cầu ghi nhãn rõ ràng về muối i-ốt và lợi ích phòng chống bướu cổ để phân biệt với muối tinh khiết. (Báo Nông nghiệp Việt Nam ngày 6/11)

9. Chanh leo Việt Nam “rộng đường” sang Australia: Đã được xuất khẩu sang 20 quốc gia, dưới nhiều dạng như quả tươi, đông lạnh, nước ép, mới đây chanh leo Việt Nam tiếp tục được cấp phép để xuất khẩu vào thị trường Australia. Như vậy sau xoài, nhãn, vải thiều, thanh long, chanh leo là sản phẩm thứ 5 của Việt Nam được cấp phép xuất khẩu sang thị trường Australia. Hiện nay, Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ hai của Australia sau Trung Quốc về xuất khẩu nông sản. Việt Nam cũng là đối tác lớn với nhiều sản phẩm nông sản đông lạnh, chế biến xuất khẩu vào Australia. Ngoài công tác xúc tiến, mở cửa thị trường với chanh leo và mận, thời gian tới hai nước sẽ tiếp tục hoàn thiện các công đoạn cuối để bưởi Việt Nam, việt quất của Australia sẽ có mặt tại thị trường đối tác. (Tạp chí Hải quan online ngày 6/11)

10. Việt Nam liệu có đi đầu trong thị trường xuất khẩu tôm năm 2024: Ngành tôm Việt Nam đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ trong việc ứng dụng công nghệ cao vào nuôi trồng và chế biến. Các mô hình nuôi tôm siêu thâm canh, ứng dụng công nghệ IoT, hệ thống giám sát môi trường tự động giúp tối ưu hóa hiệu quả sản xuất, giảm thiểu rủi ro và nâng cao chất lượng sản phẩm. Nhờ đó, tỷ lệ sản phẩm đạt chuẩn chất lượng cao của Việt Nam tăng 12% trong năm 2024 so với năm trước. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư vào các dây chuyền chế biến hiện đại, sản xuất các sản phẩm tôm giá trị gia tăng như tôm bóc vỏ, tôm hấp, tôm đông lạnh nhằm đáp ứng nhu cầu của các thị trường khó tính như EU và Nhật Bản. Các sản phẩm giá trị gia tăng hiện chiếm khoảng 30% tổng giá trị xuất khẩu tôm của Việt Nam. (Diễn đàn thủy sản 247 ngày 6/11)

11. Xây dựng vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm: Một trong những vấn đề trọng tâm được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đẩy mạnh triển khai để tạo dòng chảy của nông sản từ đồng ruộng đến với người tiêu dùng là xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, liên kết thành các hợp tác xã đủ mạnh, đồng thời chuẩn hóa các tiêu chuẩn xuất khẩu. Với mục tiêu nâng cao giá trị sản phẩm, mở cửa thị trường chất lượng cao cho nông sản, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã xây dựng Đề án thí điểm vùng nguyên liệu nông, lâm sản đạt chuẩn phục vụ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu giai đoạn 2022 - 2025. Đề án chia làm 2 giai đoạn. Giai đoạn 1 (2022 - 2023) tập trung thí điểm xây dựng các vùng nguyên liệu đạt chuẩn, tổ chức tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện đề án. Giai đoạn 2 (2024 - 2025) hoàn thiện các nội dung đề án về khuyến nông, chuyển giao ứng dụng khoa học, công nghệ cho hợp tác xã, người dân; phát triển, củng cố, nâng cao năng lực cho hợp tác xã và thành viên; ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý vùng nguyên liệu; phát triển khuyến nông cộng đồng và truyền thông; thực hiện chính sách tín dụng, bảo hiểm, liên kết sản xuất; mở rộng, xây dựng 5 trung tâm logistics; mở rộng thực hiện nội dung khuyến nông cộng đồng. (Tạp chí Tài chính doanh nghiệp ngày 7/11)

12. EU ban hành các quy định điều chỉnh mới liên quan đến công nhận các đơn vị chứng nhận và cấp chứng nhận hữu cơ nhập khẩu vào EU: Ngày 4/11/2024, ỦY ban Châu Âu ban hành Quy định thực hiện (EU) 2024/2794 sửa đổi Quy định thực hiện (EU) 2021/1378 liên quan đến việc công nhận một số tổ chức⁄đơn vị thực hiện kiểm soát và cấp chứng nhận hữu cơ tại các nước thứ ba đối với các sản phẩm hữu cơ nhập khẩu vào EU theo Điều 46 của Quy định (EU) 2018/848 của Hội đồng và Nghị viện châu Âu. Quy định này sửa đổi phụ lục II Quy định thực hiện (EU) 2021/1378 liệt kê một số tổ chức/đơn vị được EU công nhận thực hiện các dịch vụ kiểm soát và cấp chứng nhận hữu cơ đối với các nhóm sản phẩm nhập khẩu vào EU. (Trang tin Vietnamexport ngày 7/11)

II. LĨNH VỰC CHẾ BIẾN VÀ BẢO QUẢN

Trăn trở về phát triển nông nghiệp bền vững: Tại Diễn đàn Nông dân Quốc gia lần thứ 9 năm 2024 với chủ đề “Lắng nghe nông dân nói”, nhiều ý kiến, kiến nghị được nêu lên là những trăn trở, tâm huyết, là “tiếng lòng” của người nông dân đối với sản xuất, thị trường…, làm sao để phát triển nền nông nghiệp bền vững và nâng cao giá trị nông sản. Đặc điểm của ngành Nông nghiệp Việt Nam là thu hoạch theo mùa vụ. Khi vào mùa vụ, sản lượng nông sản sẽ rất lớn. Để tránh điệp khúc “được mùa mất giá” thì việc đầu tư các kho lạnh bảo quản nông sản rất cần thiết. Do đó, việc đầu tư dây chuyền chế biến, kho lạnh bảo quản nông sản là rất quan trọng. Theo ông Mệnh, Nông dân Việt Nam xuất sắc năm 2024 đến từ Hải Dương, để đảm bảo nhu cầu sản xuất và mở rộng sản xuất hướng tới xuất khẩu bền vững, nâng cao giá trị thương hiệu cho các loại nông sản thế mạnh của Việt Nam, cần 4 điều kiện: (i) cần quy hoạch xây dựng các vùng nguyên liệu trồng trọt đạt tiêu chuẩn, ví dụ như chất lượng tốt, chất lượng nước không bị ô nhiễm. (ii) mở rộng quy mô sản xuất, đầu tư máy móc hiện đại để đáp ứng sản xuất ngay sau khi thu mua nông sản từ nông dân. (iii) xây dựng kho bãi bảo quản nông sản đủ tiêu chuẩn để dự trữ sản phẩm sau thu hoạch và (iv) đào tạo cán bộ, công nhân trực tiếp sản xuất, trong đó ưu tiên người tại địa phương. (Tạp chí Kinh tế nông thôn ngày 8/11)