I. LĨNH VỰC CHẤT LƯỢNG, AN TOÀN THỰC PHẨM VÀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG

1. Liên minh châu Âu (EU) miễn giảm thuế MFN một số mặt hàng nông nghiệp và công nghiệp. Ngày 27/12/2024, EU đã đăng công báo Quy định của Hội đồng (EU) 2024⁄3211 ngày 16/12/2024 sửa đổi Quy định (EU) 2021⁄2278 về đình chỉ thuế quan chung (CCT) được đề cập trong Điều 56(2), điểm (c), của Quy định (EU) số 952⁄2013 đối với một số sản phẩm nông nghiệp và công nghiệp. Theo Điều 56(2), điểm (c), của Quy định (EU) số 952/2013, thuế quan chung (CCT) đối với các sản phẩm trong phụ lục của quy định đã bị đình chỉ bởi Quy định (EU) 2021/2278  nhằm đảm bảo nguồn cung đầy đủ một số sản phẩm nông nghiệp và công nghiệp không được sản xuất tại Liên minh. Theo đó, các sản phẩm được liệt kê trong Phụ lục của Quy định (EU) 2021/2278 có thể được nhập khẩu vào EU với mức thuế suất giảm hoặc bằng 0 mà không có bất kỳ giới hạn nào về số lượng (Trang web vietnamexport ngày 30/12/2024).

2. Báo động khẩn cấp hành vi gian lận trong xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc. Mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói trở thành “giấy thông hành” để sầu riêng Việt có thể xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT) vừa phát đi thông báo khẩn cấp, bày tỏ sự phản đối mạnh mẽ trước tình trạng một số đối tượng đã lợi dụng gian lận, sao chép trái phép mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói sầu riêng xuất khẩu. Cụ thể, các đối tượng đã thông qua các hình thức hợp đồng ủy quyền sử dụng mã số với các con dấu, chữ ký giả, tự chế… để lừa đảo doanh nghiệp, qua mặt các cơ quan chức năng nhằm trục lợi, thông quan xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc (Trang web vietnamnet ngày 29/12/2024).

3. Một tấn chả chứa chất cấm hàn the bị phát hiện ở Đà Nẵng. Công an kiểm tra cơ sở sản xuất chả giò chả bán với giá rẻ và phát hiện gần một tấn chả thành phẩm dương tính với hàn the (Natri Borat) - chất bị cấm sử dụng trong thực phẩm. Tối 27/12, Phòng Cảnh sát Kinh tế Công an TP Đà Nẵng cho biết đã khởi tố, bắt giam Phạm Xu Tý (40 tuổi, trú quận Thanh Khê) để điều tra Vi phạm quy định về lĩnh vực an toàn thực phẩm (Trang web vexpress.net ngày 28/12/2024).

4. Vì sao giá đỗ ủ chất cấm tại Đắk Lắk được cấp chứng nhận an toàn thực phẩm? Sau khi được cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, cơ sở Lâm Đạo đã đóng gói bao bì giá đỗ ủ hóa chất, bán vào cửa hàng Bách Hóa Xanh và chợ đầu mối. Sáng 28/12, ông Đỗ Tuấn Hưng, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý chất lượng Nông Lâm sản và Thủy sản thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN&PTNT) Đắk Lắk cho biết, trong số các cơ sở sản xuất giá đỗ ngâm ủ hóa chất vừa bị công an phát hiện, chỉ có Công ty TNHH Thương mại Lâm Đạo (cơ sở Lâm Đạo), được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ NN&PTNT) đã có văn bản đề nghị Sở NN&PTNT Đắk Lắk báo cáo vụ giá ủ hóa chất cấm ở Đắk Lắk. Qua đó, đề nghị cung cấp thông tin liên quan đến vụ việc về hoạt động quản lý an toàn thực phẩm đối với các cơ sở vi phạm, các biện pháp xử lý, yêu cầu truy xuất triệu hồi và kết quả thực hiện đến thời điểm hiện nay. Báo cáo gửi về Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường trước ngày 30/12. Đồng thời, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường đề nghị Sở NN&PTNT Đắk Lắk chỉ đạo các cơ quan chuyên môn trực thuộc phối hợp chặt chẽ với các cơ quan có thẩm quyền trong việc điều tra truy xuất, xử lý vi phạm khi có đề nghị phối hợp trong phạm vi, chức năng quản lý (Trang web dantri.com.vn ngày 28/12/2024).

5. Giá cao, xuất khẩu tăng và bài toán dài hơi cho ngành hàng cà phê. Trải qua thời gian khá dài, năm 2024, ngành hàng cà phê Việt Nam lại khởi sắc với những con số khá ấn tượng, cả về năng suất, chất lượng cũng như xuất khẩu.  Năm 2024, mặc dù sản lượng cà phê xuất khẩu có giảm, nhưng giá trị xuất khẩu lại tăng mạnh lên tới trên 33%. Lý do duy nhất, đó là nhờ giá cà phê tăng cao. Theo đó, xuất khẩu cà phê niên vụ qua đã đóng góp 5,43 tỷ USD vào kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Đây là kim ngạch xuất khẩu trong một niên vụ cà phê cao nhất từ trước đến nay, vượt xa kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng nông sản chủ lực khác. Để ngành hàng cà phê phát triển bền vững trong thời gian tới, rất cần sự phối hợp giám sát an toàn thực phẩm, mã số từ sản xuất đến đóng gói để truy xuất nguồn gốc. Áp dựng các chế tài mạnh đối với các hành vi vi phạm. Đồng thời khuyến cáo doanh nghiệp sản xuất theo tiêu chuẩn được thế giới công nhận (Trang web nongnghiep.vn ngày 2/1/2025).

6. Thủ tướng đặt mục tiêu cho ngành nông nghiệp xuất khẩu đạt 100 tỷ USD. Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định việc nước ta xác định con đường xây dựng nông thôn hiện đại, nông nghiệp sinh thái, nông dân văn minh là vô cùng đúng đắn. Thủ tướng kỳ vọng xuất khẩu nông lâm thủy sản sẽ đạt 100 tỷ USD trong những năm tới. Ngày 31/12, Thủ tướng cùng với lãnh đạo nhiều bộ, cơ quan đã có buổi đối thoại trao đổi, chia sẻ thẳng thắn với bà con nông dân, hợp tác xã những vấn đề lớn liên quan đến nông nghiệp, nông dân, nông thôn…Thủ tướng Phạm Minh Chính chia sẻ: "Trong thành tựu chung của đất nước, ngành nông nghiệp có đóng góp rất quan trọng, kim ngạch xuất khẩu đạt 62,5 tỷ đô, xuất siêu 18 tỷ USD, trong khi xuất siêu cả nước chỉ khoảng 24-25 tỷ USD, tức là nông nghiệp chiếm hơn 70% tổng số xuất siêu của cả nước" (Trang web cafef.vn ngày 1/1/2025).

7. Năm 2024: Nuôi trồng và xuất khẩu thủy sản vượt chỉ tiêu. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT Phùng Đức Tiến nhấn mạnh: ngành thủy sản có rất nhiều dư địa để tăng trưởng.  Theo báo cáo của Cục Thủy sản, đến hết tháng 12/2024, tổng sản lượng thủy sản đạt 9,609 triệu tấn, đạt 104,2% kế hoạch, tổng sản lượng nuôi trồng thủy sản ước đạt 5,753 triệu tấn, tăng 3,7% so với năm 2023. Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu thủy sản cả nước năm 2024 ước đạt 10,07 tỷ USD, tăng 12,1% so với năm 2023. Đây được đánh giá là một trong những dấu ấn quan trọng của ngành thủy sản trong những năm qua (trang web thuysanvietnam.com.vn ngày 3/1/2025)

8. Xuất khẩu nông sản: Đừng để “vết ố” làm hỏng bức tranh sáng màu!. Năm 2024, ngành nông nghiệp đạt kỷ lục cả ở xuất khẩu nông sản và xuất siêu. Song những cảnh báo mới đây từ thị trường nhập khẩu là tin kém vui cho ngành. Theo Bộ Nông nghiệp và PTNT, năm 2024, vượt qua nhiều khó khăn, thách thức, ngành Nông nghiệp đã về đích ngoạn mục với nhiều kỷ lục mới trong xuất khẩu nông lâm thủy sản. Cụ thể, tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản ước đạt mức cao kỷ lục 62,5 tỷ USD, tăng 18,7% so với năm 2023, xuất siêu tiếp tục đạt mức kỷ lục mới 17,9 tỷ USD, tăng 46,8%. Thị trường tiêu thụ sản phẩm nông, lâm, thủy sản tiếp tục được mở rộng cả về ngành hàng và sản phẩm, chú trọng thị trường trong nước; xúc tiến thương mại, mở cửa thị trường mới, tháo gỡ rào cản thương mại, tăng cường xuất khẩu nông lâm thủy sản trong bối cảnh thị trường thế giới khó khăn. Trong đó, thị trường Trung Quốc được coi là điểm sáng khi nhập khẩu gần 4,1 tỉ USD riêng mặt hàng rau quả, chiếm 66,52% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả Việt Nam. Tuy nhiên, đi cùng với những kỷ lục đó là những gam màu chưa sáng trên bức tranh xuất khẩu nông sản khi mới đây, Văn phòng SPS Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) đã có thông báo gửi Cục Bảo vệ thực vật và Hiệp hội Rau quả Việt Nam liên quan đến việc sửa đổi Quy định (EU) 2019/1793 về tạm thời tăng cường kiểm soát chính thức và các biện pháp khẩn cấp quản lý việc đưa một số hàng hóa nhất định từ một số nước thứ ba vào EU. Theo đó với sầu riêng của Việt Nam, EU tạm thời tăng tần suất kiểm tra tại biên giới từ 10% lên 20% (Trang web congthuong.vn ngày 28/12/2024).

9. Xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2025: Chủ động trên thị trường nhiều biến động. Mặc dù xuất khẩu nông lâm thủy sản trong năm 2024 đạt kết quả ấn tượng, nhưng cũng đang phải đối mặt với những thách thức lớn trong bối cảnh toàn cầu thay đổi nhanh chóng và bất định, cạnh tranh gay gắt. Cho nên, khi bước vào năm 2025 đòi hỏi nhóm ngành chủ lực này cần tạo động lực tăng trưởng mới với nhiều việc phải làm. Trong năm 2024 Trung Quốc là thị trường xuất khẩu (XK) cao su lớn nhất của Việt Nam (chiếm thị phần trên 67%) với chủ yếu là hỗn hợp cao su tự nhiên và cao su sơ chế, trong khi tỷ trọng XK cao su chế biến còn rất thấp. Vì vậy, giới chuyên gia cho rằng để tạo động lực tăng trưởng mới, nâng cao giá trị XK ở thị trường chủ lực này thì các các doanh nghiệp (DN) xuất khẩu cao su cần có chiến lược tăng tỷ lệ XK cao su chế biến. Theo ông Lê Thanh Hưng, Chủ tịch Hiệp hội Cao su Việt Nam (VRA), dự báo, kim ngạch XK toàn ngành cao su (gồm cao su thiên nhiên, sản phẩm cao su, gỗ cao su) sẽ đạt trên 11 tỷ USD trong năm 2025, tăng trưởng khoảng 10% so với năm 2024 (đạt khoảng 10,2 tỷ USD). Nhưng để đạt mục tiêu này cần phải nỗ lực nhiều trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt. Không riêng gì cao su, hoạt động XK các cây công nghiệp chủ lực (như cà phê, hồ tiêu, điều) dù đạt kết quả ấn tượng trong năm 2024, thu về hàng tỷ USD nhưng vẫn cần có động lực tăng trưởng mới khi bước vào năm 2025. Đơn cử như kim ngạch XK cà phê trong năm 2024 lần đầu tiên trong lịch sử đã vượt mốc 5 tỷ USD. Sang năm 2025, cơ hội nâng cao vị thế cho cà phê Việt trên thị trường thế giới vẫn rất lớn từ khả năng giá cà phê XK tăng mạnh cùng với lợi thế về nguồn cung (Trang web vnbusiness.vn ngày 31/12/2024).

10. Để xuất khẩu tăng trưởng 2 con số, ngành Thủy sản nêu loạt kiến nghị. Xuất khẩu thủy sản chỉ cầm chừng 8-10 tỷ USD/năm, ngành thủy sản Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức lớn trong bối cảnh toàn cầu thay đổi nhanh chóng và bất định. Gỡ vướng cho doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu. Các doanh nghiệp thủy sản kiến nghị, Chính phủ, Bộ Ngoại giao và Bộ Công Thương tập trung các hoạt động ngoại giao kinh tế, đàm phán song phương và xúc tiến thương mại có mục tiêu tại các thị trường quan trọng để khơi thông lợi thế cho thủy sản Việt Nam. Chẳng hạn, thị trường Nhật Bản nhập khẩu tôm Việt Nam đứng đầu 2024, nhưng có thể sẽ bị tôm Indonesia soán ngôi đầu do Indonesia bị áp thuế cao ở Mỹ và sẽ tìm cách chuyển đổi qua Nhật Bản. Chính phủ, Bộ Tài chính và Ngân hàng nhà nước tiếp tục đẩy mạnh việc cải thiện môi trường kinh doanh, đơn giản hóa các thủ tục hành chính, như: cần đưa vào quy phạm pháp luật nội dung xác nhận sản phẩm thủy sản là sản phẩm có “hoạt động chế biến” để hưởng ưu đãi thuế Thu nhập doanh nghiệp như xác nhận tại văn bản số 2550/BTC-TCT ngày 12/3/2021 của Bộ Tài chính (Trang web haiquanonline ngày 29/12/2024).

II. LĨNH VỰC CHẾ BIẾN VÀ BẢO QUẢN

1. Nông dân mong Thủ tướng 'vi hành' nông, lâm trường để thấy 'chuyện nhức nhối'. Về đất đai ở nông, lâm trường, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định đây là vấn đề nhức nhối ở nhiều địa phương. Thủ tướng nói trước đây một số nơi hình thành các nông, lâm trường rồi giao đất cho cán bộ nhân viên của nông, lâm trường sản xuất. Tuy nhiên cán bộ các nông, lâm trường không sử dụng lại giao tiếp cho người khác, giao tới 5-6 lượt nên dẫn đến khó quản lý. Ngoài tâm tư trên, nông dân còn kiến nghị về vấn đề khoa học công nghệ và cho rằng đây là yếu tố mấu chốt nhằm đưa nông dân tiến vào kỷ nguyên vươn mình, nhưng làm sao có thể số hóa nhà nông? Gỡ vướng tích tụ đất, thúc đẩy chế biến sâu. Giải đáp về chính sách đất đai, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Đỗ Đức Duy cho hay theo tinh thần nghị quyết số 18 của Trung ương, khi xây dựng Luật Đất đai để trình Quốc hội thông qua, Chính phủ đã rất chú trọng đến việc bổ sung chính sách về tập trung và tích tụ đất đai trong sản xuất nông, lâm nghiệp. (Trang web Tuoitre.vn ngày 31/12/2024)

2. Xây dựng vùng sản xuất nông nghiệp lớn gắn với phát triển chuỗi giá trị ở tỉnh Bến Tre.  Sau 04 năm triển khai quán triệt và thực hiện Nghị quyết số 07-NQ/TU ngày 29/01/2021 của Tỉnh ủy về xây dựng vùng sản xuất tập trung, gắn với phát triển chuỗi giá trị nhóm sản phẩm nông nghiệp chủ lực tỉnh Bến Tre giai đoạn 2020 - 2025 và định hướng đến năm 2030, Bến Tre đã đạt nhiều kết quả đáng kể. Cụ thể về xây dựng vùng sản xuất tập trung, tỉnh đã xây dựng thành công vùng Dừa hữu cơ đạt 21.000ha; cây ăn trái đặc sản đạt 1.630ha; cây giống - hoa kiểng đạt 420ha; diện tích nuôi tôm công nghệ cao đạt 4.000ha. Tỷ lệ giá trị sản phẩm nông, lâm, thủy sản chủ lực, sản xuất theo các quy trình sản xuất tốt (GAP) và tương đương đạt 24% được thực hiện liên kết đạt 30%. Giá trị sản xuất của một số chuỗi nông sản ngày càng tăng cao như: Chuỗi dừa đạt 0,838 tỷ USD; chuỗi tôm đạt 01 tỷ USD; chuỗi bò đạt 500 triệu USD; chuỗi cây giống - hoa kiểng đạt 400 triệu USD,… Đã tăng thêm 43 hợp tác xã (HTX) nông nghiệp tham gia vào chuỗi giá trị, có 19 HTX đạt doanh thu trên 10 tỷ đồng. Nhờ vậy, giá trị canh tác cũng chuyển biến tích cực: Trồng trọt đạt 180 triệu đồng/ha; thủy sản đạt 509 triệu đồng/ha; trong đó, tôm nước lợ thâm canh, bán thâm canh ước đạt 1.300 triệu đồng/ha); cây giống ước đạt 1 tỷ đồng/ha (Trang web vccinews ngày 30/12/2024).

PHÒNG HỢP TÁC QUỐC TẾ VÀ TRUYỀN THÔNG