LĨNH VỰC CHẤT LƯỢNG, AN TOÀN THỰC PHẨM VÀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG

1. Công nhận tương đương: Thời cơ và thách thức từ Lệnh 248 (sửa đổi). Vấn đề công nhận tương đương tại dự thảo Lệnh 248 (sửa đổi) đặt ra những nhiệm vụ mới cho cơ quan quản lý, trước mắt là xây dựng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm. Dự thảo Lệnh 248 (sửa đổi) về đăng ký và quản lý các cơ sở sản xuất thực phẩm nhập khẩu ở nước ngoài đã được Trung Quốc thông báo tới WTO vào ngày 10/1. Quy định này đặt ra những yêu cầu mới, cũng như một số biện pháp tích cực để thúc đẩy giao thương. Trong số đó, có nội dung công nhận tương đương đối với hệ thống kiểm soát an toàn thực phẩm của quốc gia (khu vực) xuất khẩu. Cụ thể, Điều 6 dự thảo nêu: Nếu hệ thống quản lý an toàn thực phẩm nơi nhà sản xuất thực phẩm xuất khẩu ở nước ngoài đặt trụ sở đáp ứng 1 trong 4 điều kiện, cơ quan có thẩm quyền của quốc xuất khẩu có thể đề nghị công nhận hệ thống từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) (Trang web nongnghiep.vn ngày 24/1/2025).

2. Các cửa khẩu nào sẽ tạm dừng thông quan với Trung Quốc? Các cửa khẩu ở khu vực tỉnh Lạng Sơn sẽ tạm dừng thông quan hàng hóa với Trung Quốc trong dịp Tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025. Theo UBND tỉnh Lạng Sơn, Ban quản lý Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn vừa có thông tin về hoạt động thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu trong dịp Tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025. Trước đó, ban này đã hội đàm với chính quyền nhân dân huyện Ninh Minh (Trung Quốc) và tiếp nhận thư phúc đáp của chính quyền nhân dân thị Bằng Tường (Quảng Tây, Trung Quốc). Cụ thể, tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị và đường chuyên dụng khu vực mốc 1088/2-1089 (cửa khẩu Tân Thanh), phía Trung Quốc nghỉ Tết từ 28 đến 31-1. Việc thông quan với hàng hóa đăng ký trước thực hiện từ 1 đến 4-2. Tại lối thông quan khu vực mốc 1104-1105 (cửa khẩu Cốc Nam) và cửa khẩu phụ Na Hình, phía Trung Quốc nghỉ Tết từ 28-1 đến 4-2. Trước đó, ngày 26-1 (chủ nhật), việc thông quan ở đây vẫn diễn ra bình thường. Còn ở cửa khẩu song phương Chi Ma, phía Trung Quốc nghỉ Tết từ 28-1 đến 4-2. Đến ngày 5-2, hoạt động thông quan ở tất cả các cửa khẩu nêu trên trở lại bình thường (Trang web tuoitre.vn ngày 23/1/2025).

3. Thêm một người bị bắt vì dùng hóa chất tăng trưởng sản xuất giá. Thêm một chủ cơ sở sản xuất giá đỗ bị công an bắt vì sử dụng hóa chất tăng trưởng 6-benzyl aminopurine để sản xuất và bán ra thị trường khoảng 30 tấn giá đỗ. Ngày 23-1, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hưng Yên cho biết đã khởi tố và ra lệnh bắt tạm giam bị can 3 tháng đối với ông Nguyễn Văn Đạt (45 tuổi, thôn Yên Lịch, xã Dân Tiến, huyện Khoái Châu, Hưng Yên) để điều tra về hành vi sử dụng hóa chất ngoài danh mục được phép sử dụng trong sản xuất thực phẩm (giá đỗ) (Trang web tuoitre.vn ngày 23/1/2025).

4. Tin vui cho doanh nghiệp thủy sản: Việt Nam và Hoa Kỳ đạt thỏa thuận trong giải quyết tranh chấp về thuế chống bán phá giá cá tra, basa. Ngày 17 tháng 01 năm 2025, tại Washington, Hoa Kỳ, Bộ Công Thương được ủy quyền của Chính phủ đã ký Thỏa thuận song phương giữa Chính phủ Hoa Kỳ và Chính phủ Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về lệnh áp thuế chống bán phá giá đối với cá phi-lê từ Việt Nam với đại diện Chính phủ Hoa Kỳ - Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR). Việc Việt Nam và Hoa Kỳ đạt được giải pháp song phương để giải quyết vụ kiện cá tra, basa là kết quả của thiện chí và nỗ lực đàm phán từ cả 2 phía. Việt Nam hoan nghênh tinh thần xây dựng, thái độ thiện chí và nỗ lực tìm kiếm giải pháp song phương của phía Hoa Kỳ, đặc biệt là Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) và Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR). Việc Hoa Kỳ thực thi phán quyết của WTO cũng góp phần quan trọng trong việc thể hiện thiện chí tăng cường mối quan hệ nhiều mặt giữa Việt Nam và Hoa Kỳ, nhất là trong bối cảnh 2 nước đã nâng cấp quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện. Về phía Việt Nam, đây là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ, bền bỉ và tích cực trong nhiều năm qua giữa Chính phủ, các luật sư tư vấn cho Chính phủ và các doanh nghiệp ngành thủy sản, đặc biệt là Công ty Cổ phần Vĩnh Hoàn. Giải pháp song phương này cho thấy Chính phủ Việt Nam luôn sẵn sàng sử dụng các diễn đàn phù hợp, bao gồm cả cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO, để bảo đảm các quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế quốc tế (Trang web vietnamexport.com ngày 21/1/2025).

5. Xuất khẩu nông sản: Lưu ý mới từ thị trường. Văn phòng SPS Việt Nam vừa có công văn gửi các đơn vị thông tin về dự thảo một số thay đổi về quy định đối với nông sản hàng hóa xuất khẩu của một số thị trường. Hoa Kỳ quy định chấm dứt sử dụng sản phẩm chứa chlorpyrifos. Với thị trường EU, đưa ra thông báo quy định (EU) 2019/627 về các biện pháp thực hiện kiểm soát chính thức đối với các sản phẩm có nguồn gốc động vật dùng làm thực phẩm; thay đổi mức dư lượng tối đa đối với chlorpropham, fuberidazole, ipconazole, methoxyfenozide, S-metolachlor và triflusulfuron, dimoxystrobin, ethephon và propamocarb trong hoặc trên một số sản phẩm; đề xuất thay đổi mức MRL đối một số hóa chất nông nghiệp trong thực phẩm. Văn phòng SPS Việt Nam đề nghị các đơn vị nghiên cứu và thông báo cho các tổ chức, cá nhân có sản phẩm xuất khẩu liên quan đến các mặt hàng và thị trường nêu trên để có điều chỉnh phù hợp (Trang vinanet.vn ngày 21/1/2025)

6. Việt Nam giữ vững vị trí đối tác xuất khẩu thủy sản lớn thứ 5 tại Singapore. Theo Thương vụ Việt Nam tại Singapore, số liệu của Cơ quan quản lý Doanh nghiệp Singapore cả năm 2024 cho thấy Singapore đã nhập khẩu (NK) thủy sản từ gần 100 quốc gia và vùng lãnh thổ với tổng kim ngạch NK khoảng 1,17 tỷ SGD, giảm 2,58% so với cùng kỳ năm 2023. Nhóm sản phẩm thủy sản chiếm tỷ trọng lớn tại thị trường Singapore gồm: tôm, cua, thủy sản giáp xác (HS0306), chiếm 23,74% tổng lượng tiêu thụ của thị trường; tiếp đến là cá đông lạnh (HS0303) chiếm 18,84%; cá tươi, ướp lạnh (HS0302), chiếm 18,08%; Phi lê cá, thịt cá ướp lạnh hoặc đông lạnh (HS0304), chiếm 16,94%; thủy sản thân mềm (HS0307) chiếm 11,29%... Các nhóm mặt hàng như cá tươi, cá chế biến và thủy sản thủy sinh chiếm tỷ trọng tương đối thấp, lần lượt là 3,36%; 5,04% và 2,71%. Trong 15 nước xuất khẩu thủy sản hàng đầu vào thị trường Singapore, Malaysia tiếp tục là nước dẫn đầu, tiếp theo là Indonesia ở vị trí thứ 2, Na Uy xếp thứ 3, Trung Quốc xếp thứ 4, và Việt Nam lần đầu tiên vượt qua Nhật Bản duy trì vị trí thứ 5 trong 12 tháng liên tiếp (Trang web vietnamexport.com ngày 22/1/2025).

7. Gần 6 tấn Bưởi Vĩnh Tường chinh phục thị trường châu Âu. Từ tháng 11⁄2024 đến 19⁄1⁄2025, gần 6 tấn bưởi mang thương hiệu “Bưởi Vĩnh Tường - Hương vị đất Phủ” đã xuất khẩu sang thị trường châu Âu, mở ra cơ hội cho ngành Nông nghiệp tiếp cận thị trường lớn và nâng cao thu nhập cho người dân trồng bưởi. Để mở rộng thị trường và tăng giá trị xuất khẩu cho quả bưởi, phía doanh nghiệp đề nghị cơ quan chuyên môn, ngành nông nghiệp, chính quyền địa phương quan tâm hướng dẫn nông dân nâng cao chất lượng sản phẩm, cấp thêm mã số vùng trồng, giám sát quá trình canh tác để quả bưởi xuất khẩu ngon hơn và mẫu mã ngày càng đẹp hơn (Trang web vietnamexport.com ngày 23/1/2025).

8. Có giấy kiểm nghiệm chất vàng O từ Việt Nam, sầu riêng lại thông đường sang Trung Quốc. 7 trung tâm kiểm nghiệm chất vàng O được Trung Quốc phê duyệt, sầu riêng Việt Nam đã xuất khẩu trở lại sang Trung Quốc. Liên quan đến việc sầu riêng Việt Nam gặp khó khi xuất khẩu sang Trung Quốc vì nước bạn yêu cầu giấy kiểm định chất vàng O, theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ Online, sau khi 7 trung tâm xét nghiệm của Việt Nam được Tổng cục Hải quan Trung Quốc công nhận đủ điều kiện, các lô hàng sầu riêng Việt Nam đạt chuẩn yêu cầu đã được thông quan. Thông tin từ các lực lượng ở cửa khẩu cho biết không có tình trạng ùn tắc khi làm thủ tục thông quan các lô hàng sầu riêng. Được biết các trung tâm đủ điều kiện xét nghiệm chất vàng O có năng lực xét nghiệm khoảng 100 mẫu/trung tâm/ngày. Hiện nay, phía Việt Nam đang hoàn tất thủ tục để đề nghị phía bạn công nhận thêm 6 phòng thí nghiệm, nhằm đáp ứng nhu cầu kiểm nghiệm,  chất vàng O của các doanh nghiệp. Theo một chuyên gia trong ngành bảo vệ thực vật, vàng O là một chất nguy hiểm đối với sức khỏe con người nên theo thông lệ quốc tế, nước nhập khẩu hoàn toàn có căn cứ áp dụng biện pháp khẩn cấp trong trường hợp này. "Quy định kiểm tra chất vàng O được nước nhập khẩu áp dụng như một biện pháp khẩn cấp để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, đặc biệt sau khi phía bạn phát hiện chất này trên các lô hàng sầu riêng của Thái Lan. Điều này hoàn toàn nằm trong quyền hạn của nước nhập khẩu vì đây là mối nguy lớn đối với vấn đề an toàn thực phẩm" (Trang web tuoitre.vn ngày 24/1/2025).

9. Nguyên nhân sầu riêng khó vào Trung Quốc dịp giáp Tết Nguyên đán. Từ đầu năm đến nay, nhiều xe chở sầu riêng phải quay đầu tại các cửa khẩu sang Trung Quốc do quốc gia này siết chặt kiểm soát hóa chất. Theo thông tin từ Chi cục Hải quan Hữu Nghị (Lạng Sơn) khoảng 10 ngày nay, nhiều doanh nghiệp phản ánh thực trạng các xe hàng chở sầu riêng xuất sang Trung Quốc phải quay đầu do quốc gia này đang siết chặt kiểm soát hàng hóa. Theo thống kê, từ ngày 10/1 tới nay có khoảng 30 xe sầu riêng tới khu vực của khẩu Hữu Nghị phải quay đầu đi các cửa khẩu khác hoặc tìm đường tiêu thụ trong nội địa do không thông quan được sang Trung Quốc. Trong đó, có 8 xe chở sầu riêng đã mở tờ khai sang đến nước bạn rồi mới phải quay đầu gồm 5 xe sầu riêng Thái Lan và 3 xe sầu riêng Việt Nam", một cán bộ Chi cục Hải quan Hữu Nghị cho biết (Trang web vtcnews.vn ngày 20/1/2025).

10. Nhập khẩu hàng nông sản tăng hơn 21% nửa đầu tháng 1/2025. Nửa đầu tháng 1/2025, kim ngạch xuất nhập khẩu nông sản của Việt Nam đạt 1,56 tỷ USD, tăng 8,7% so với cùng kỳ năm trước (YoY). Theo Mekong ASEAN tính toán từ số liệu công bố ngày 20/1 của Tổng cục Hải quan, nửa đầu tháng 1/2025 (1/1 – 15/1), Việt Nam thu về 1,01 tỷ USD từ xuất khẩu hàng nông sản ra thế giới, tăng 2,9% so với cùng kỳ năm trước. Chiều ngược lại, Việt Nam chi 547 triệu USD để nhập khẩu các mặt hàng nông sản, tương ứng tăng 21,4% YoY. Trong kỳ, Việt Nam xuất siêu 467 triệu USD hàng nông sản, giảm 12,6% so với cùng kỳ năm trước (cùng kỳ năm 2023 xuất siêu 534 triệu USD) (Trang web mekongasean.vn ngày 20/1/2025).

11. Cơ hội và thách thức cho xuất khẩu nông sản năm 2025. Thách thức lớn nhất hiện nay với các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản của Việt Nam là yêu cầu khắt khe từ phía các thị trường lớn. Sau những kết quả ấn tượng về xuất khẩu nông lâm thủy sản trong năm 2024, ngay tháng đầu tiên của năm 2025, nông sản Việt Nam đón nhận nhiều những quy định khắt khe từ phía các thị trường lớn như EU, hay Trung Quốc. Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, thách thức lớn nhất hiện nay với các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản Việt Nam là yêu cầu khắt khe về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, cùng các quy định mới về bao bì, nhãn mác, phụ gia và xuất xứ. Điều này buộc các doanh nghiệp Việt Nam phải đáp ứng ngày càng nhiều các yêu cầu về chất lượng từ các thị trường nhập khẩu. Năm 2025, Việt Nam đặt mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 65 tỷ USD. Để đạt mục tiêu này, các doanh nghiệp cần nâng cao năng lực tiếp cận và đáp ứng các quy định nhập khẩu từ các thị trường trọng điểm (Trang web vtv.vn ngày 24/1/2025).